1 + 1 Ανοίγματα = 2 Εικαστικές Δράσεις

1 + 1 Ανοίγματα = 2 Εικαστικές Δράσεις, είναι μια έκθεση μικρών και μεγάλων διαστάσεων εικαστικών έργων που αναρτώνται ως αντικείμενα ενόρασης ικανά να μετατρέψουν κάθε σκέψη σε αισθητική ποιότητα.
Νέοι καλλιτέχνες του Τμήματος Εικαστικών και Εφαρμοσμένων Τεχνών Φλώρινας του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας προτείνουν τις εξωτερικές εκφάνσεις της φύσης, της ανθρώπινης μορφής και των «ψυχικών» τοπίων σε ακινησία ή συνεχή ενεργητικότητα των χρωμάτων και σχημάτων. Οι νέοι εικαστικοί δημιουργώντας τη δική τους γλώσσα, απρόσιτη στις λέξεις, παρέχουν στη ζωγραφική έκφραση τη μεγαλύτερη συντομία και την πιο υψηλή ακρίβεια. Το 3ο 3ργαστήριο Ζωγραφικής του ΤΕΕΤ Φλώρινας προσπαθεί να ενισχύσει οικονομικά και ηθικά το Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης της Φλώρινας προσφέροντας έργα διαστάσεων 20χ30 ώστε αυτά να μπορούν να λειτουργήσουν σαν ένα σημαντικό δώρο γεμάτο προσδοκία και προσωπικό γούστο για τους φιλότεχνους της πόλης.

Ευχαριστίες εκφράζονται στους νέους καλλιτέχνες ασκούμενους δημιουργούς του Τ.Ε.Ε.Τκαι Φλώρινας στην gallery 512 στην Πτολεμαίδα,την gallery Τεχνοχώρος στην Αθήνα .

Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης Φλώρινας Ταγμ. Φουλεδάκη 8, τηλ.2385029444, email:art4@otenet.gr,website:www.mstf.gr,


Χορηγός επικοινωνίας ΕΡΑ ΦΛΩΡΙΝΑΣ
Χορηγός Μουσείου : Λιγνιτωρυχεία Αχλάδας A.E.


Εγκαίνια: Τετάρτη 9 Μαΐου ώρα 20.30. Κτίριο Εξάρχου
Διάρκεια έκθεσης: 9 Μαΐου – 15 Μαΐου 2012
Ώρες λειτουργίας του Μουσείου: Δευτέρα-Σάββατο 18.00 – 21.00,
Κυριακή 10.00-13.

1 + 1 Ανοίγματα = 2 Εικαστικές Δράσεις,
Ασκούμενων Δημιουργών του Τ.Ε.Ε.Τ Φλώρινας, που ενοποιούνται στο χώρο του Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης με σκοπό να μας απαλλάξουν από τις επίκαιρες φοβίες μας.
Ο υποταγμένος σήμερα άνθρωπος, αλλά και η κοινωνία στα πολιτικοοικονομικά συστήματα και την οικονομία, τα οποία δεν παύει να αναγνωρίζει δυστυχώς ως τα μόνα προβλήματα, αλλά και λύσεις ταυτόχρονα, έχει χάσει τη δυνατότητα να τα σκεφθεί και παράλληλα να δημιουργήσει ένα άνοιγμα, ως έξοδο.
Σήμερα, όλα τα ανοίγματα μοιάζουν να είναι απρόσιτα, εξουσιαστές και εξουσιαζόμενοι αναγνωρίζουν τη λαμπρή και περίτρανη νίκη των κυρίαρχων πολιτικών - οικονομικών συστημάτων των τελευταίων αιώνων της ανθρώπινης ιστορίας, που έκαναν τα αδύνατα δυνατά προς την πορεία εκείνη της μετατροπής του ανθρώπου σε οικονομικό ον. Με ό,τι συνειδητοποιούμε πως επιφέρει αυτό. Ο σύγχρονος άνθρωπος ανά την υφήλιο, σκέφτεται και ενεργεί κάτω από την κυριαρχία αυτών των μοντέλων .
Έχασε πλέον την υπόσταση του πολιτικού όντος όπως τον όριζε η αρχαία ελληνική σκέψη και η φιλοσοφία.
Το αν ανήκουμε όλοι μας πλέον σε έναν περιορισμό, οδηγηθήκαμε συνειδητά σε αυτόν. Και από την οδό της υπερπαραγωγής και της υπερκατανάλωσης που επέβαλαν τα κυρίαρχα πολιτικά-οικονομικά συστήματα, ορατός είναι πλέον ο κίνδυνος να καταλήξουμε στη μιζέρια, την έκπτωση και την πνευματική πτώχευση.
Παράλληλα, ο περιορισμός αυτός δεν επιτρέπει πλέον σε κανένα να θέσει το ερώτημα και να αμφισβητήσει την υπάρχουσα και επικρατούσα πολιτική διεθνώς. Για τον ουσιαστικό ρόλο που επιτελεί και αν επιτελεί εν τέλει κάτι ουσιαστικό. Ακόμα και τα πολιτεύματα, που αυτοδιαφημίζονται ως Δημοκρατικά, αλλά εργάζονται ουσιαστικά εκτός του πεδίου της Δημοκρατίας, καταλήγουν να είναι μόνο κατ’ ευφημισμό Δημοκρατικά.
Έχοντας πλέον συνειδητοποιήσει και αποδεχτεί την απώλεια του ανοίγματος, βιώνουμε τον περιορισμό, τον αυτοεγκλωβισμό, τον κλειστό ορίζοντα όπου μέσα σε αυτό το πεδίο εργάζονται συστηματικά και καθολικά οι σύγχρονοι έμποροι ανά την οικουμένη. Εμπορευματοποιούν ανενόχλητοι υλικά αλλά και πνευματικά αγαθά. Συγκεντρώνουν ακόρεστα τη δύναμη που πηγάζει από τον πλούτο, διαχειρίζονται την εξουσία, ακυρώνουν την πολιτική, χειραγωγούν το πολίτευμα και έχουν καταστεί πλέον οι σύγχρονοι παγκόσμιοι θεοί και ήρωες.
Ο σύγχρονος άνθρωπος, μέσα από όλα αυτά και κάτω από την κυριαρχία της Τεχνικής, αναζητά λύσεις και διεξόδους που έχουν ήδη υποδειχθεί από τους κρατούντες και τους εξουσιαστές αλλά και από την ίδια την Τεχνική.
Ακόμα και ο σύγχρονος καλλιτέχνης, συμπαρασυρόμενος μέσα στη δίνη αυτή, εμπορευματοποιείται ο ίδιος και εμπορευματοποιεί τα προϊόντα του.
Συμβαίνει όμως το ίδιο και με την Τέχνη;
Η Τέχνη δια μέσου της Ιστορίας έχει αποδεδειγμένα χαράξει ανοίγματα τέτοια, που να συμβάλλουν σε εξόδους περισσότερο ποιητικές και δημιουργικές. Ανοίγματα που αναδημιουργούν τον ρυθμό και την πνοή του Κόσμου.
Ο καλλιτέχνης μόνο ως «ενδιάμεσος», (και το επίθετο αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία και αξία για τη σκέψη μας και την έννοια της Τέχνης που προηγούμενα αναφέραμε) δημιουργεί το έργο Τέχνης, που με τη σειρά του αναδημιουργεί τον ίδιο το δημιουργό και τον Κόσμο ταυτόχρονα.
Η Τέχνη υποστηρίζει και συντηρεί πάντα ένα διάλογο με τη φύση, αλλά και με τον κοινωνικό - πολιτικό και ιστορικό άνθρωπο. Χωρίς να μιμείται τη ζωή όπως με ευκολία συνηθίσαμε να λέμε, ουσιαστικά σήμερα καλούμαστε να αναρωτηθούμε ή και να δεχτούμε ακόμη το αντίθετο.
Και αυτό γιατί η Τέχνη παραμένει πάντα αινιγματική, σαν ένα μεγάλο και διαρκές παιχνίδι. Το ίδιο το παιχνίδι της για αυτόν που συμμετέχει σε αυτό, αποκαλύπτει πως η Τέχνη δεν είναι καθόλου παιγνιώδης.
Εντός του χώρου και του χρόνου αυτού του αινιγματικού παιχνιδιού της, η Τέχνη ενοποιώντας χώρο και χρόνο, γκρεμίζει τις φαινομενικές και τρέχουσες διακρίσεις ανάμεσα στην ίδια την Τέχνη και τη Φύση, ανάμεσα σε μορφή και περιεχόμενο, στο εύ-μορφο και στο ά-μορφο, εγκαταλείπει το ωραίο και αναζητά το αληθές, απογυμνώνει και καταργεί την αισθητική, ακροβατεί επιτυχώς και διαρκώς ανάμεσα στη φαντασία και τη λογική, ακυρώνει κάθε προσπάθεια επιστημονικής προσέγγισης της, ανακτά τον Κόσμο και τον επαναπροσδιορίζει.
Η συμμετοχή του στην ανίχνευση του αινίγματος της, αλλά και στο παιχνίδι της είναι για το σύγχρονο άνθρωπο που το επιθυμεί και η πολύτιμη προσφορά της: «Μέσα σε όποια ασύμμετρη σχέση ανάμεσα στο ευ- και στο α-, καλλιτέχνες του παρόντος ή του παρελθόντος οδηγούν τον κλειστό κόσμο της συνείδησης που γνωρίζει τον εαυτό της, που αναγνωρίζει το πορτραίτο της, σε έναν ανοιχτό κόσμο συνείδησης που εκρήγνυται προς τα μπρος, προς τους άλλους, προς τον κόσμο…….» Επισημαίνει ο Χάρης Κοντοσφύρης


Εύμορφος η άμορφος ποιος είναι ο άνθρωπος;
Είναι εκείνος που προσπαθεί μέσα στο χρόνο και κάτω από τις όποιες πολιτικές και κοινωνικές συνθήκες, να διατρήσει τον κλειστό ορίζοντα και να μετατρέψει τον περιορισμό σε άνοιγμα;


Η Στέγη Φιλοτέχνων Φλώρινας και το Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, σε συνεργασία με το Χάρη Κοντοσφύρη, επίκουρο καθηγητή του Τ.Ε.Ε.Τ και τους Αντωνίου Νικόλαο, Κηπουρό Δήμο, Κορπάκη Γιώργο, Μπραγιάντση Βαγγέλη Πασαλιμανιώτη Νίκο, συντελεστές του Εύμορφου Ανθρώπου υποδέχεται την έκθεση:

1 + 1 Ανοίγματα = 2 Εικαστικές Δράσεις,
δια μέσου του Εύμορφου Ανθρώπου
και την ευγενικά υποστηρικτή προσφορά έργων μικρών διαστάσεων, των νέων καλλιτεχνών του Τ.Ε.Ε.Τ για να αντιμετωπίσει το Μουσείο τα μεγάλα οικονομικά προβλήματα που εμποδίζουν το έργο του.
Επιχειρούμε από κοινού με την έκθεση αυτή μια πράξη ΠΟΛΙΤΙΚΗ αναζητώντας αυτό που ανοίγεται και ταυτόχρονα μας καλεί στο άνοιγμα του, θεωρώντας ότι ο σύγχρονος άνθρωπος αναζητά το επερχόμενο, χωρίς να το αγνοεί ή να το εξοστρακίζει. Το επερχόμενο, ενιαίο, ως παρελθόν –παρόν –μέλλον όπου καθεμιά από τις τρεις διαστάσεις του δεν αγνοεί καμιά από τις άλλες δύο.


Για το ΔΣ
Θωμάς Ζωγράφος
Εικαστικός

Χορηγός του κρασιού για την εκδήλωση, εστιατόριο Riverside.

Τεκμηρίωση της έκθεσης Εύμορφος άνθρωπος στο Μουσείο σύχρονης τέχνης της Φλώρινας
από τον Χάρη Κοντοσφύρη


Το άρθρο της Καθημερινής: για την έκθεση της Αθήνας


http://floroieikastikoi.blogspot.com/2011/11/httpnews.html

πληροφορίες:
http://floroieikastikoi.blogspot.com/2011/11/blog-post_10.html
http://floroieikastikoi.blogspot.com/2011/10/blog-post_1951.html
http://florineanews.blogspot.com/2012/02/gallery-512.html#more
http://newsinnews.gr/index.php/koinonia-2/3804-2012-01-05-07-00-42

Πληροφορίες από την εκθεση της Αθήνας:
http://floroieikastikoi.blogspot.com/2011/10/blog-post_30.html
http://www.technohoros.org/
http://antoniounikolas.blogspot.com/
http://neaflorina.blogspot.com/2012/05/1-1-2.html για την έκθεση της Φλώρινας
http://florineanews.blogspot.com/2012/05/blog-post_6658.html#more για την έκθεση της Φλώρινας

Τα επιτοίχια έργα του Χάρη Κοντοσφύρη στην 'εκθεση "Μακρινή αιτία του φωτός"

Οι αναρηχητές, ίκαροι χωρίς φτερά

http://floroieikastikoi.blogspot.com/2012/04/blog-post_23.html

Η πρώτη κειμενική ώσμωση για την συνέκθεση των Χάρη Κοντοσφύρη-Αλεξανδρου Μιστριώτη

Η πρώτη κειμενική ώσμωση για την συνέκθεση "Η μακρινή αιτία του φωτός" των Χάρη Κοντοσφύρη-Αλεξανδρου Μιστριώτη ήταν τον Σεπτέμβριο του 2011
(Το πρώτο μέρος του έργου είναι αφιερωμένο στο μοναχικό ορειβάτη από τη Φλώρινα τον Βασίλη Αγγελίδη.)

Η μακρινή αιτία του φωτός

Το φεγγάρι έλουζε με το φως του τον τόπο. Ο κόσμος δεν είναι μια συνάθροιση αντικειμένων, ουρανός, φεγγάρι, επέκεινα, μεσαία και πρώτα βουνά, κάμπος, δέντρα, ζώα,… άνθρωποι, αλλά μια ετερογενής σειρά αυτόνομων πράξεων. Έτσι, το φεγγάρι δεν είναι απλώς πάνω από τα βουνά, αλλά το φεγγάρι δύει πίσω από τα βουνά, όπως το βουνό αναδύεται μπροστά από το φεγγάρι.
Κοιτάξτε ένα άσπρο σημάδι, εκεί ψηλά, πάνω από εκείνα τα βαθυπράσινα αυλακωμένα χρώματα, που μοιάζει με τεθλασμένες, μαρμάρινες γραμμές. Τι είναι αυτό το φωτεινό σημάδι; Κάποιο ερημικό φωτόνιο, σαν αστέρι, που περιπλανιέται ανάμεσα στον λαμπρό απρόσιτο ουρανό και την μπλαβιά θάλασσα, ανάμεσα σε λευκότατους γλάρους, μέσα σε διάφανα σύννεφα, εξόριστα στον αιθέρα; Με εφηβικούς παλμούς τινάζεται μέσα από το αβυσσαλέο γαλάζιο, το αέρινο με τις θαμβωτικές εικόνες φως.
Τίποτα δεν μπορεί να ταράξει την αυστηρή πειθαρχία του σχασμένου φωτός του Αλέξανδρου Μιστριώτη. Επιβεβαιώνει την ορμή της κοσμικής τάξης, τη συμφωνία του κόσμου. Το θάμπος αυτό είναι η βιντεοεγκατάσταση του Α.Μ.. Ο ορειβάτης του Χάρη Κοντοσφύρη στέκεται μπροστά στην βιντεοπροβολή, κοντά στο κοσμικό φαινόμενο, ψηλά στην κορυφή ενός βουνού, ανάμεσα στα σύννεφα και τον ουρανό, μαζί με το ένστικτο των δύο σκύλων του. Είναι ήσυχος ότι όλα πάνε καλά στη γη. Μπορεί να τύχει μια στιγμή, μια ελάχιστη στιγμή, να λείψει ένας ήχος, το φως να γίνει πλήρες, κοντά στην έννοια της φωτιάς: κίτρινο, πορτοκαλί, τρομερό. Η αρμονία πάσχει μονομιάς και ο ορειβάτης καταλαβαίνει ότι κάτι χάλασε στην τάξη του κόσμου. Χαϊδεύει τα σκυλιά που αλυχτούν για να τα ησυχάσει. Και η συμφωνία του κόσμου ξαναρχίζει. Το κίτρινο φως είναι μετεωρολογικό και είναι μέσα στη συμφωνία της καθολικής ζωής. Αναπλάθονται οι παλιές ιερές και αναγκαίες συμμαχίες μεταξύ πλάσματος, ζώου, φυτού ή ανθρώπου, ουρανού-σύμπαντος και της όλης δημιουργίας. Στη σκηνή που εκτίθεται ως εικαστικό έργο ο φωτεινός ορειβάτης του Χ.Κ. τίποτα δεν γίνεται βίαια ούτε βιαστικά αλλά ρυθμικά στρωτά και γαλήνια, ώστε και ο θεατής να φτάσει τον θεμελιώδη πρώτο του αισθαντικό εαυτό. Σε αυτό τον εαυτό εξασφαλίζεται η δημιουργική υπόσταση του ανθρώπου, η αλήθεια, η αυθεντικότητα απαλλαγμένη από κάθε λογοκριτική επίδραση, ζωντανή και αισθαντική, στην ψυχική περιοχή. Είναι αυτή η περιοχή από την οποία ανατέλλει το φεγγάρι του ονείρου, του προαισθήματος, η βαθιά βιολογική πειθώ, η λεπτή διαίσθηση, ο κρυφός της σύνθεσης ρυθμός. 'Ολα μαζί σε κάποια συσχέτιση και οπωσδήποτε σε κάποιο γενικό οργανικό συγκραδασμό. Αγγίζοντας την φύση, βυθιζόμενοι μέσα της, αποκαλύπτεται η κοσμική φωτεινή διαπασών (το βίντεο του Α.Μ.). Ο ορειβάτης του φωτός δεν κοιτά τη φωτεινή διαπασών αλλά τον εμπρός του εαυτού του χώρο, γεμάτο διαλεκτική πληρότητα όπου ορατό και αόρατο, απτό και φανταστικό, θυμικό και στοχαστικό λειτουργούν ως το απολεσθέν και το ευρεθέν μιας κοινωνίας που εκμεταλλεύεται την αδιαίρετη πραγματικότητα ως πραγματοποιημένο, κερματισμένο κομμάτι.


(Το ποίημα διαβάζεται εν συντομία με τα έντονα γράμματα)
Παραίτηση από το αλφάβητο του Νικηφόρου Βρεττάκου – ‘’Το Βάθος του κόσμου ‘’


Κάθισα σήμερα να γράψω ένα γράμμα
Όμως όλες μου οι λέξεις
έγραφαν: «ήλιος». Μήπως θα πρέπει
ν’ αλλάξω γραφή;
Μετάθετα, έμπλεκα
Τα εικοστέσσερα γράμματα, έφτιαχνα λέξεις.
Έφτιαχνα ίαμβους, ανάπαυστους, έντεκα-
σύλλαβες φλέβες, που τις γιόμιζα φως,
τις γιόμιζα αίμα, τις γιόμιζα αγάπη,
χρώμα της θάλασσας. Συνήθισα να
ζωγραφίζω μ’ αυτά, να φτιάχνω νερό
σα να στάζει από φλάουτο.
Όμως,
σήμερα, να: λάμπουν, διαλύονται,
χάνονται οι λέξεις μου μια μες την άλλη,
δεν έχουνε όρια. Θαρρείς και δεν ξέρω
να γράψω άλλη λέξη.
Γράφω «σπίτι» «βουνό»
και γράφεται «ήλιος». Σα νάναι ρινίσματα
79ήλιου που έλκονται όλα τα γράμματα,
ήλιος οι λέξεις, ήλιος οι έννοιες τους
σ’ όλες τις γλώσσες.
Τον βλέπω παντού:
Ν’ ανατέλλει απ’ τις λέξεις, ν’ ανατέλλει από τ’ άνθη,

ν’ ανατέλλει απ’ τα πάντα. Σήμερα βλέπω
-τα όρη δεν φαίνονται- ν’ ανατέλλει ολοστρόγγυλος
πίσω απ’ τις πλάτες σας.

Διπλό είναι το πρόσωπο κάθε παραλίας. Από τη μια μεριά, η απανωτή καμπυλότατη υγρή θάλασσα που εύκολα ενώνεται με τον ήλιο και από την άλλη η αμμώδης απότομη χωμάτινη ανύψωση της στερεότητας της γης. Η θαλάσσια γη κρύβει, η στεριανή αποκαλύπτει. Ένα φανταχτερό όραμα ενός ηλιάτορα, μια υπερπόντια χάρτινη φωτεινή κατασκευή ημικύκλιων του Α.Μ. με πολλαπλές επαναλήψεις που συμπεριφέρονται σαν κύματα ή σαν αναδυόμενος καταδυόμενος ήλιος φωτίζουν το πράσινο ανάλαφρο μακρόσυρτο κυματισμό μιας χαράς ανοιξιάτικης, στην πηχτή γη, γεμάτη με ακούσματα πουλιών. Ο θόρυβος των νέων αποικιών όταν πλησίαζαν οι πρώτοι θαλασσοπόροι ήταν ο σμήνειος ήχος των πουλιών. Οι γάτες των πλοίων αποδεκάτισαν αυτά τα πουλιά και οι νότες λιγόστεψαν, τώρα φτάνουν τη σιωπή. Ο Χ.Κ ανασυστήνει αυτή την βοή του νέου κόσμου συντάσσοντας συστοιχίες πουλιών ακατεδάφιστες. Τσιμεντένιες υποστάσεις τροπικών πουλιών συστοιχούνται στην άλλη πλευρά του ωκεάνιου ηλιοστασίου του Α.Μ.. Μια θάλασσα εγκάρσια, φωτεινή, κυματιστή και γερμένη αντικρίζει την γκριζοπράσινη στοιχειοθέτηση των πουλιών. Παραπλέεις ή παραπατάς στην άμμο; Το πέρασμα είναι του θεατή που σκέφτεται δυνατά τις προεκτάσεις του νου του. Απέναντι ο ήλιος κυριαρχεί στο ανοιχτό πέλαγος, άραγε βουλιάζει για να σκορπίσει τον πανικό στα βάθη της θάλασσας ή σηκώνεται για να φανερώσει; Είναι φανερό πως η ζωή είναι πιο πλατιά στη φύση, περπατάς μέσα στην χάρτινη εγκατάσταση με τα τσιμεντένια πουλιά δίχως να το νιώθεις, ελεύθερος από τα βήματα. Βρισκόμαστε στα χειρότερα όρια της τέχνης και της γυμνότητας: οι κελαϊδισμοί των πουλιών δεν ακούγονται ούτε οι παφλασμοί των κυμάτων. Φοβάσαι λίγο. Συνταιριάζεις για μια στιγμή τον φόβο με την ποίηση. Ο ήλιος ως φεγγάρι, τα κύματα ως οργωμένο λιβάδι, τα πουλιά ως σκόρπιες σκέψεις σε κάνουν να καταλάβεις ήσυχα πως ο θάνατος είναι η κομψότητα των όντων.


Λένιν και Μαχάτμα του Νίκου Καρούζου


Ξημέρωνε κ΄ ήτανε κ΄οι δυό τους
Ασπροντυμένοι
Κελαηδούσε απ ‘οξω ο τόπος. "Τα πουλιά"
Ψιθύρισε ο Μαχάτμα
Ο Λένιν χαμογέλασε καλόκαρδα διορθώνοντας
"Μυδράλια"


Κοντοσφύρης Χάρης
Βιβλιοθήκη Παιδαγωγικού, Φλώρινα
28/10/2011
"Η μακρινή αιτία του φωτός" στίχος της Μάγδας Χριστοπούλου
http://floroieikastikoi.blogspot.com/2012/04/blog-post_6459.html


για τον Αλέξανδρο Μιστριώτη :
Alexandre Mistriotis-
http://alexandrosmistriotis.wordpress.com/
http://stinathina.wordpress.com
http://raymondrousselinathens.wordpress.com/


Βιβλιογραφία :
Αντρέας Καραντώνης, Ελληνικοί Χώροι, 1979, εκδόσεις βιβλιοπωλείο Εστίας
Άγγελος Σικελιανός, Πρόλογος για την Αιολική γη του Ηλία Βενέζη, 1990, εκδόσεις Εστίας
Διονύσιος Σολωμός, Ύμνος εις την ελευθερίαν, εν μεσολογγίω 1825
Νικηφόρος Βρεττάκος, Το βάθος του κόσμου
Νικόλαος Καρούζος, Τα ποιήματα β’ 1979-1991, εκδόσεις Ίκαρος
Δέλτα Καλοκοίρης, Ο κακός αέρας, εκδόσεις Ύψιλον
Τάσος Λειβαδίτης, Ποίηση τόμος 2ος, Εκδόσεις Κέδρος
Νίκος Καζαντζάκης, Ταξιδεύοντας – Ισπανία, εκδόσεις Ελένη Καζαντζάκη
Μισέλ Ντε Σερτώ, Επινοώντας την καθημερινή πρακτική εκδόσεις, 2010, εκδόσεις Σμίλη

---
Φωτοσύνθεση: Μάγδα Χριστοπούλου, για τη Μακρινή αιτία του φωτός.

"Η Μακρινή Αιτία του Φωτός"

Δελτίο Τύπου - Γκαλερί Λόλα Νικολάου

Χάρης Κοντοσφύρης _ Αλέξανδρος Μιστριώτης

«Η Μακρινή Αιτία του Φωτός»

ΓΚΑΛΕΡΙ ΛΟΛΑ ΝΙΚΟΛΑΟΥ | Τσιμισκή 52, Θεσσαλονίκη
t. +30 2310 240416, e-mail: lnik@otenet.gr
Εγκαίνια Πέμπτη 26 Απριλίου 2012, 19.00 – 23.00

Κεντρικό μοτίβο της Έκθεσης είναι οι «ακραίοι» τόποι όπου ο Χώρος αλλάζει και ο άνθρωπος καλείται να σταματήσει την πορεία του ή να την συνεχίσει με άλλον τρόπο. Οι κορυφές των βουνών, οι ακτές, ο ορίζοντας κ.α., τόποι όπου συναντάμε τα άλλα πράγματα και η απουσία μετατρέπεται σε παρουσία ή το ανάποδο. Τόποι που αποτελούν τόσο κυριολεξίες όσο και μεταφορές, που ισορροπούν ανάμεσα στο προσωπικό και το «κοινό». Ανάμεσα ή μάλλον ταυτόχρονα και τέλος και αρχή χωρίς κενό, βασανιστικά, χωρίς διαδοχή, ξανά και ξανά. Ζώα, Φυτά και Άνθρωποι, Βουνά, Θάλασσες και Ουρανοί, όλα γεμάτα μ’ ένα προαίσθημα αντίφασης αληθινής. Που διασώζει τα πράγματα.

Η συγκυρία είναι δεινή και δε μπορεί να μην αγγίζει την τέχνη. Εντούτοις υπάρχει μια μεγάλη παράδοση στις τέχνες να μιλάν με υπαινιγμούς και να ενδίδουν με τους όρους τους στα εκβιαστικά ζητήματα της ζωής και της Ιστορίας. Αυτό, μεταξύ άλλων, το υπαγορεύει η ανάγκη να μείνουν τα πράγματα ανοικτά, να παραμείνουν τα ανείπωτα στο τραπέζι. Η Τέχνη καλεί συχνά την αλλαγή των όρων της συζήτησης πέρα από τους εκβιασμούς της καθημερινότητας. Έτσι συμβάλλει στη δυνατότητα του ανθρώπου να υπάρξει.

Τα έμψυχα τσιμεντένια γλυπτά του Χάρη Κοντοσφύρη αναδιπλώνουν μέσα τους τη μορφή τους, μοιάζουν σαν να τα λιώνει ένας άφαντος Ήλιος, ένας πηκτός Ήλιος, νοητός, ανίκητος, τέτοιος που ακόμα και το σκοτάδι αυτόν ομολογεί. Οι βιντεοπροβολές και οι χάρτινες χειρονομίες του Αλέξανδρου Μιστριώτη κι αυτές προσπαθούν πάντα να θυμούνται πως το μόνο που είναι ορατό είναι το φως. Οι ιστορίες που λέμε είναι τα σκηνικά που ιδρύουμε για να δούμε το φως, το υλικό αυτό που όσο περισσότερο φωτίζεται τόσο εξαφανίζεται.
Ένα άλλο σημείο που ενώνει τη δουλειά των δύο καλλιτεχνών και πρέπει να αναφέρουμε είναι η σχέση τους με την αφήγηση. Και οι δύο θεωρούν πως όλα αποτελούν αφηγήματα και αγκαλιάζουν αυτήν την λειτουργία ενώ παράλληλα παλεύουν να κρατήσουν τα πράγματα, τα γεγονότα, τα υλικά, αυτόνομα και πραγματικά.

Τα τοπία αυτά φιλοξενούν μια μνήμη άγνωστης προέλευσης, σαν την νοσταλγία πραγμάτων που δεν ζήσαμε αλλά μοιάζει να είμαστε βέβαιοι πως τα γνωρίζουμε. Μνήμη από σμήνη τροπικών πουλιών που πέρασαν μέσα από αυτό το σκοτάδι. Κι από ταξιδιώτες, κυνηγούς που κυνηγούν πράγματα άγνωστα, μαζί με τα σκυλιά τους. Μόνη τους συντροφιά το μαύρο χώμα και τα ζώα τους, σκυλιά ανήσυχα, κάτω από το φως, σκιές, καθρέφτες. Το μόνο σταθερό είναι το φως που δεν ξέρουμε αν φουντώνει ή αν σβήνει αφού κάνει και τα δυο ταυτόχρονα. Το φως που δεν ξέρουμε αν έρχεται ή αν φεύγει αφού κάποιες φορές το σκοτάδι που αφήνει πίσω του μας φωτίζει ακόμα περισσότερο.


Διάρκεια έκθεσης έως 19 Μαΐου 2012

Ώρες λειτουργίας: Τρ., Πε., Πα.: 12.00 – 20.00 / Τε., Σα.: 12.00 -15.00

“ΠΕΡΙ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ”

Ο ιδανικός διάλογος 12 σύγχρονων καλλιτεχνών μ' έναν εικαστικό τους προπάτορα.

"Ο θάνατος μας πετάει σαν ξεροκόμματο λίγη άνοιξη, σταγόνες από Έρωτα, τις σονάτες του Haydn, τα δειλινά του φθινοπώρου, το νέο χιόνι, τα νέα ποιήματα, τις νέες ζωγραφιές, τους νέους που είναι πάντα και εξ ορισμού αθώοι. Ιδού τι διαπραγματεύεται η μεγάλη ποίηση. Ιδού ποια είναι η ελευθερία της μεγάλης ζωγραφικής"
Μ.Σ.


Όλη η ζωγραφική του Παρθένη, λειτουργεί σαν μία τεράστια μεταφορά που μας επιβάλλει να δραπετεύσουμε από όλα τα κλισέ της πραγματικότητας. Ο Κωνσταντίνος Παρθένης είναι ο ζωγράφος ο οποίος περισσότερο από οποιονδήποτε άλλο, συμβολίζει την ένταξη της νεοελληνικής περίπτωσης στην ευρύτερη ευρωπαϊκή τέχνη. Αλλά και εκφράζει επίσης τα όρια ή την δυναμική μιας "εθνικής σχολής", εμφυτευμένης στην καρδιά του προηγούμενου, δύσκολου αιώνα. Κοσμοπολίτης μαζί και αυτοέγκλειστος, πνευματώδης και αισθησιακός, εμμανής του σχεδίου και γνώστης των μυστικών ιδιοτήτων του χρώματος, μύστης των νέων ρευμάτων εξ Εσπερίας και συνειδητός απολογητής της μακραίωνης ελληνικής παράδοσης, βυζαντινός και αρχαιοπρεπής, ιδεαλιστής και σεζανικός, μυημένος τόσο στους Nabis, όσο και στο Jugendstil, βενιζελικός αρχικά και έπειτα ακόλουθος (;) της 4ης Αυγούστου, είναι η πιο εμβληματική και συγχρόνως η πιο "ανεκμετάλλευτη", μαζί με τον Γιαννούλη Χαλεπά, μορφή της σύγχρονης τέχνης μας. Μια μορφή για την διερεύνηση της οποίας μένουν να γίνουν πολλά.
Είναι ενδεικτικό ότι ο Παρθένης, βασικός ιδεολογικός άξονας της γενιάς του '30, δάσκαλος του Εγγονόπουλου, του Χατζηκυριάκου - Γκίκα, του Τσαρούχη, του Διαμαντόπουλου, του Μόραλη (για λίγο) αλλά και μιας δράκας "ελασσόνων" ζωγράφων όπως η Αγλαΐα Παπά, ο Ηλίας Φέρτης, ο Αντώνης Κόκκορης, η Ίρις Οικονομίδου κ.α. κατ' ουσίαν δεν είχε μαθητές! Δεν είχε δηλαδή συνεχιστές του υψηλόφρονος παραδείγματος του, παρά μόνον κάποιους μιμητές των εξωτερικών χαρακτηριστικών της γραφής του, του ιδιαίτερου του στιλ. Η παρούσα έκθεση επιχειρεί, αρκετά σπασμωδικά ομολογουμένως, να δώσει το μέτρο μιας παρθενικής επίδρασης σήμερα στα έργα δημιουργών που εκφράζουν τις ανάγκες ή τα αδιέξοδα, γιατί όχι, του 21ου αιώνα. Το μέτρο, τέλος, ενός διαλόγου, έστω προβληματικού... Σαν μια προσπάθεια να αποκατασταθεί η συνέχεια του αισθητικού μας παράδοξου, το νήμα της, τοπικής μας, Ιστορίας.
Το 1989 οργάνωσα στη Δημοτική Πινακοθήκη Αθηνών την έκθεση "Αναφορά στον Μπουζιάνη" καταγράφοντας ενδεικτικά τους πολυάριθμους νεοεξπρεσιονιστές εκείνης της εποχής οι οποίοι έμμεσα ή άμεσα συνομιλούσαν με τον υπαρξιακό - δραματικό λόγο του δασκάλου. (Ενδεικτικά αναφέρω πως μεταξύ των άλλων συμμετείχαν ο Σταύρος Ιωάννου, ο Μάκης Θεοφυλακτόπουλος, ο Χρόνης Μπότσογλου, ο Κυριάκος Μορταράκος, η Βάνα Ξένου, ο Δημήτρης Ράτσικας, η Πελαγία Κυριαζή, ο Εδουάρδος Σακαγιάν κ.α.). Σκέφτομαι πως κάτι τέτοιο δεν θα μπορούσε ποτέ να γίνει με άξονα τον Παρθένη κυρίως γιατί το έργο του παρά τη δημοφιλία του, αφορούσε πραγματικά ελάχιστους και αντανακλούσε αποκλειστικά την ολιγόζωη, αστική τάξη του Μεσοπολέμου και το δυσαναπλήρωτο, σήμερα, ήθος της (και πάντως όχι τους σημερινούς νεόπλουτους που, ταυτιζόμενοι με τα πλαστά ιδεώδη της εποχής μας, τα προβάλλουν στο ανυπεράσπιστο, ακόμη και από τους αυτοδιαφημιζόμενους ως "ειδικούς", έργο του μεγάλου Αλεξανδρινού).
Μοιραία η παρούσα έκθεση λειτουργεί περισσότερο ως πείραμα:
- Πως προσλαμβάνουμε σήμερα ένα τέτοιο έργο που εκπροσωπεί μία τόσο ιδεαλιστική εποχή;
- Πόσο λειτουργούν στην εποχή τη δική μας οι κώδικες και τα σύμβολα του;
- Είναι ο Παρθένης "παρωχημένος" ή εμείς έχουμε χάσει την υπαρξιακή σχέση μας με την Ιστορία;
- Μπορεί ένας σύγχρονος εικαστικός όπως οι 12 συμμετέχοντες να εμφορείται από ανάλογες ιδέες ή η κάθε εποχή συγκροτεί το δικό της, αποκλειστικά, ιδιόλεκτο;
- Πόσο εν τέλει αντέχουμε σήμερα μιαν ελευθερία αγγελόμορφη, πόσο μπορούμε να την διεκδικήσουμε έξω από τα κυρίαρχα κλισέ;
Στην κορυφαία του σύνθεση "Η Αποθέωσις του Αθανασίου Διάκου" (ελαιογραφία σε μουσαμά, 380x380 εκ. 1930-1933 περ., Δωρεά Σ. Παρθένη, Εθνική Πινακοθήκη), ο Παρθένης αρμολογεί τη δική μας Guernica βάζοντας όμως στη θέση της φρίκης και της απόγνωσης, τη θυσία και τη δικαίωση. Εδώ την συμβολική ψυχή του Αθανασίου Διάκου που αναλαμβάνεται στους ανοιχτούς ουρανούς και που γίνεται δεκτός από αγγέλους - μουσικούς (φόρος τιμής στον Greco), ξεπροβοδίζουν από αριστερά προς τα δεξιά η Άνοιξη η οποία τον ραίνει με άνθη, μία πτεροφορούσα πολεμική φιγούρα με κράνος δόρυ και ασπίδα (ο Άρης) και τέλος η μορφή της Ελευθερίας - Ανάστασης η οποία εγκαταλείπει τον τάφο της και δοξολογεί τη ζωή.
Τόσο τη μεγάλη "Αποθέωση" της Πινακοθήκης όσο και τη μικρότερη replica της ο ζωγράφος τις εξέθεσε στη Biennale Βενετίας το 1938 όπως διαβάζουμε στον σχετικό κατάλογο, μαζί με κάποιες συμπληρωματικές μελέτες της εν λόγω μνημειώδους σύνθεσης. Ο πίνακας με τον οποίο συνομιλούν οι 12 καλλιτέχνες προέρχεται από αυτήν ακριβώς, την ενότητα που φιλοτεχνήθηκε τη δεκαετία του '30 και εξετέθη στη Biennale υπό τον τίτλο “La Liberté” και αριθμό καταλόγου 39. Σ' αυτό το έργο έχουμε συμπυκνωμένα τα βασικά χαρακτηριστικά του Δάσκαλου: κομψότητα, έμφαση στη γραμμή, λυρισμός, αποπνευματωμένο χρώμα, έντονο στιλιζάρισμα, ποίηση που προκύπτει από την υπερευαίσθητη χρήση της ύλης, πίστη πως η ζωγραφική όπως και η μουσική είναι τ' απόλυτα, τα προνομιούχα μέσα για να εκφραστούν οι ιδέες.
Και κάτι τελευταίο: Όπως προκύπτει και από την τεχνοϊστορική έρευνα και από τις μαρτυρίες των μαθητών εκείνων που επισκέπτονταν τον Παρθένη στο σπίτι του κάτω από την Ακρόπολη, ο ίδιος δούλευε τα επιτυχημένα του θέματα ξανά και ξανά, μελετούσε τις λεπτομέρειες τους σε ανεξάρτητους καμβάδες, φιλοτεχνούσε τις επί μέρους μορφές σε αυτοτελή έργα ώστε η τελική εκδοχή να προκύψει από την οργάνωση αυτού του πολυεπίπεδου όσο και εργώδους puzzle. Ιδιαίτερα την "Αποθέωσιν" και τα συμπαρομαρτούντα της δεν θα ήταν υπερβολή αν λέγαμε πως ο Παρθένης τα δούλευε επί μία δεκαετία επιδιώκοντας όπως ο Διονύσιος Σολωμός με τα σχεδιάσματα των "Ελεύθερων Πολιορκημένων" να φτάσει μέσα από σπαράγματα και τα θραύσματα προς το ιδανικό. *
Μιλώντας τώρα για την ”Liberté“ της παρούσας έκθεσης πρέπει να πούμε ότι συχνά ο δάσκαλος - π.χ. στη μεγάλη παραγγελία που του έδωσε ο Δήμος Αθηναίων - έδινε μορφή αγγέλων στις αφηρημένες έννοιες της Πειθαρχίας, της Νίκης, της Ομόνοιας, της Ομορφιάς κλπ. Υπάρχει τέλος μαρτυρία του Ηλία Φέρτη πως υπήρχε ακόμα και γλυπτό του Παρθένη ταυτισμένο με τη φιγούρα την κάτω αριστερά της "Αποθεώσεως", δηλαδή τη "Liberté"! Γεγονός που αποδεικνύει πόσο προβλημάτιζε τον δημιουργό η αύρα της κάθε μορφής. Γράφει σχετικά ο ίδιος ο Παρθένης (περ. Ζυγός, τεύχ. 3, Ιαν. 1956): “Ω ομορφιά που σ' έχουν πάντα στα χείλη τους οι άνθρωποι, άραγε σ' έχουν πάντα και μέσ' στη ψυχή τους;”
Αυτό το ερώτημα καλύπτουν μέσα από την ιδιαιτερότητα και την ευαισθησία τους οι 12 "διαλεγόμενοι" με τη ”Liberté“ σύγχρονοι καλλιτέχνες. Με παραδοσιακούς ή νεωτερικούς τρόπους, με κατασκευές, γλυπτά, ελαιογραφίες ή μικτές τεχνικές, με χιούμορ ή με δέος, με επίγνωση της αδυναμίας ή με συνείδηση του διαφορετικού οπτικοποιούν την τόσο σθεναρή και επίζηλη έννοια της Ελευθερίας. Πρόκειται, κατ ουσίαν, για ένα ιδανικό "κείμενο" κατατμημένο σε 13 εικαστικά "χειρόγραφα". Μπορείτε να το διαβάσετε;




ΥΓ. Ως κατακλείδα, παραθέτω το ποίημα της Κατερίνας Αγγελάκη - Ρουκ Interlude:

Έντιμοι, έντιμοι οι άγγελοι
γιατί κι όταν ακόμη σε στραβώνουν με το άσπρο
ψιθυρίζουν "δεν υπάρχω".


Μάνος Στεφανίδης
επ. καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών




Βιβλιογραφία
-Αντώνης Κωτίδης, Για τον Παρθένη, Εννέα Συνεντεύξεις με μαθητές του, Θεσσαλονίκη 1984
-Κ. Παρθένης, κατάλογος έκθεσης, Θεσσαλονίκη, Βαφοπούλειο πολιτιστικό κέντρο, κείμενα Δ. Παπαστάμος, Μ. Στεφανίδης, Μ. Παπανικολάου, Α. Κωτίδης
-Μάνος Στεφανίδης, Παρθένης και Βενιζελισμός, εφημ. Καθημερινή 7.11.1992
-Μάνος Στεφανίδης, Μικρή Πινακοθήκη, πρόσωπα, κρίσεις και αξίες της νεοελληνικής τέχνης, τέταρτη έκδοση συμπληρωμένη, εκδ. Καστανιώτη 2011 (σσ 63-94)