Στον κόσμο δε συμβαίνει τίποτα του οποίου η σημασία να μη συμπίπτει με εκείνη του μέγιστου και ελάχιστου. Ένα μαθηματικό ισοπεριμετρικό πρόβλημα με μυθιστορηματικές διαστάσεις εμπλέκεται άμεσα με την αναζήτηση και κατοχύρωση μιας ελεύθερης περιοχής από την πριγκίπισσα της Φοινίκης, Διδώ.
 
Η Διδώ αναχώρησε προς δυσμάς, παραπλέοντας τις ακτές της Μεσογείου σε αναζήτηση ασύλου. Στον κόλπο της σημερινής Τύνιδας εκστασιάστηκε βλέποντας το τοπίο και άρχισε διαπραγματεύσεις για την αγορά ενός κομματιού γης. Οι απαιτήσεις της περιορίζονταν στο ελάχιστο. Δεν ζητούσε παρά μόνο όση έκταση μπορούσε να "κυκλωθεί με τη δορά ενός ταύρου".
Η Διδώ έπεισε τον τοπικό ηγεμόνα Ιάρβα και η συμφωνία έκλεισε. Η Διδώ τεμάχισε τη δορά του ταύρου σε λεπτές λωρίδες, τις έδεσε τη μια με την άλλη και κύκλωσε μια μεγάλη έκταση, όπου έχτισε ένα φρούριο και κοντά του την πόλη της Καρχηδόνας. Εκεί της όριζε η μοίρα να ζήσει τον ανανταπόδοτο έρωτα και να υποστεί μαρτυρικό θάνατο μέσα στη δική της ελεύθερη περιοχή.
Το μαθηματικό πρόβλημα ορίζεται ως εξής:
 
Μεταξύ όλων των κλειστών επίπεδων καμπυλών με δεδομένο μήκος να βρεθεί εκείνη η οποία περικλείει το χωρίο με το μέγιστο εμβαδόν.
 
Είναι εντυπωσιακή η υπαρξιακή αντιστοιχία των απόδημων μεταναστών που μέσα από ελάχιστες απαιτήσεις πετυχαίνουν τη μέγιστη ανάπτυξη και εισροή στον καινούργιο τόπο. Δείτε την εισροή της κινέζικης εμπορικής διασποράς στην Αθήνα, την κατάκτηση όλης της αγοράς της μητρόπολης και πλέον όλης της επικράτειας. Δείτε, επίσης, πώς οι εθιμικές απαιτήσεις της μουσουλμανικής μειονότητας στη Γαλλία επηρεάζουν τον τρόπο που αντιλαμβάνεται το γαλλικό κράτος την ελευθερία των συμβόλων.
 
Ένας απόδημος έχει να λύσει ισοπεριμετρικά προβλήματα, προβλέποντας τα ελάχιστα, ελπίζοντας στα μέγιστα, υπολογίζοντας τα μέγιστα για να οργανώσει τα ελάχιστα, ζώντας σε μέγιστη πύκνωση σε ένα υπόγειο της Κυψέλης, διανύοντας μια απόσταση που στην πραγματικότητα διαρκεί ελάχιστα (ώρες) σε μέγιστο χρόνο (μπορεί και μήνες) για να φτάσει στη μητρόπολη της ελευθερίας.
 
Αυτός ο εμπορικός ακτιβισμός της Διδώς -που κατάφερε από μια μικρή πριγκίπισσα να γίνει κυρίαρχη βασίλισσα της Αφρικής και να εμπνεύσει τον ποιητή Βιργίλιο να τη μετοικήσει στην Αινειάδα του - αποτελεί ένα συμβολικό παράδειγμα για να ορθωθεί μπροστά μας το φιλοσοφικό, υπαρξιακό και κοινωνιολογικό φαινόμενο της αποδήμησης και υμνεί εκείνον που αναζητεί την περιπέτεια και την ευκαιρία, εκτιμά το ανοίκειο και το περίεργο διασπείροντας πολιτισμό.
 
Μέσα από το διωγμό και το βίαιο, τελικά, θάνατο της Διδώς στην Καρχηδόνα, το μαθηματικό πρόβλημα της ισοπεριμετρικότητας προβάλλει σαν ένα πρόβλημα των μέγιστων και ελάχιστων έλξεων Διακρίνετε την ισχυρή ένταση μεταξύ της συναρπαστικής, ερεθιστικής, ακόμη και διεγερτικής ελκυστικότητας του εξωτισμού του άλλου τόπου και της αντίστροφης επιθυμίας για τη διατήρηση, τη θαλπωρή και την παραμυθία του οικείου τόπου. Αυτές οι περιπαιχτικές, αντιφατικές έλξεις αποτελούν το παράδοξο του Οδυσσέα, ένα ισοπεριμετρικό πρόβλημα προς διερεύνηση της αποδήμησης, της διασποράς, της αναζήτησης της ελευθερίας.
 
Οι κοινωνικές ομάδες, είτε επειδή τελούν υπό διωγμό είτε γιατί θέλουν να οργανώσουν την υποκειμενική τους ελευθερία, αντιμέτωπες με την ανασφάλεια, τον κίνδυνο και τις αντιξοότητες, στρέφονται προς τα μέσα όσο και προς τα έξω, είναι εθνοτικές αλλά και διεθνικές, είναι τοπικές αλλά και κοσμοπολίτικες.
 
Η διασπορά - μέσα από το παράδοξο ταξίδι του Οδυσσέα - μετατρέπεται σε ένα εννοιολογικό σκάφος. Το ταξίδι ενδέχεται να γίνει μέσα στα όρια της πόλης με τη μορφή γκέτο ή να γίνει πλανητικό οργανώνοντας κοινωνικά ιστία που κινούν οικονομίες άλλων τόπων.
 
Ένα είναι σίγουρο: Εκείνοι που επιβιβάζονται απρόσμενα σ' αυτό το σκάφος είναι πάρα πολλοί.
 
Χάρης Κοντοσφύρης
Λόφος Σκουζέ, Αθήνα,
7 Ιανουαρίου 2004

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
1. V.M. Tikhomirov, Ιστορίες για τα μέγιστα και ελάχιστα, Εκδόσεις Κάτοπτρο, Αθήνα 1999
2. Robin Cohen, Παγκόσμια Διασπορά, Εκδόσεις Παπαζήση, Αθήνα, 2003
3. Νικόλας Βερνίκος - Σοφία Δασκαλοπούλου, Πολυπολιτισμικότητα, Εκδόσεις Κριτική, Αθήνα, 2001