Χαιρετισμός
του Υφυπουργού Πολιτισμού
κ. Πέτρου Τατούλη
Γραμμή
Σκιάς
Ένα τοπίο ταυτίζεται με τις σκιές του
Χάρης Κοντοσφύρης
Το πρόβλημα
της Διδώς
Χάρης Κοντοσφύρης
Αθήνα-Πεκίνο
Ειρήνη Σαββανή
E M I
G R A P H S (Fragments)
Παναγιώτης Μποσνάκης
Πώς
έγραψα τα Emigraphs
Παναγιώτης Μποσνάκης
Θυμίαμα
Ορέστης Δαβίας
Ο
μουσικός κύκλος του ξενιτεμένου και η κυκλική μουσική
της ξενιτιάς και του νόστου
Βασίλης Κόκκας
|
 |
Πώς έγραψα τα Emigraphs
Mε τα Emigraphs (Aποδημιογραφές) θέλησα να
δημιουργήσω για πρώτη φορά μια σειρά ποιημάτων που να
έχουν μια κοινή αφηγηματική γραμμή αλλά και να συνοψίζουν
γλωσσικές, ιστορικές, πολιτισμικές και ανθρωπολογικές
συνιστώσες γύρω από την αποδημία. Τεχνικά συνέδεσα τη
γλωσσοκεντρική γραφή με τη διαπολιτισμικότητα (τεχνική
που ακολουθώ σταθερά εδώ και είκοσι χρόνια περίπου, από
τότε που άρχισα να γράφω το μακρύ ποίημα REDO A), αυτή
τη φορά, όμως, μ’ έναν κοινό αφηγηματικό νου, που είναι
η αποδημία σε σχέση με την αποικιοκρατία και τη μετανάστευση.
Τα EMIGRAPHS χωρίζονται σε δύο ενότητες, το Decolorization
(Aποχρωματισμός), που αναφέρεται στην αποικιοκρατία και
τη σκλαβιά των μαύρων της Αφρικής, και τα Arktexts (Τα
κείμενα της κιβωτού), που αναφέρονται στη σύγχρονη αποδημία
των Κινέζων. Στον Αποχρωματισμό περιγράφεται η διαδικασία
μεταλλαγής του χρώματος του ανθρώπινου δέρματος από μαύρο
σε λευκό και πάλι σε μαύρο, μια μεταλλαγή δέρματος και
οντότητας σαν αυτή που περιγράφουν οι Deleuze-Guattari
στο έργο τους Aντι-Οιδίπους.
Ο Αποχρωματισμός αρχίζει με τα "Darktexts" που
είναι κολάζ από την Καρδιά του Σκότους του Τζόζεφ Κόνραντ
συμπληρωμένο με αυτοβιογραφικά στοιχεία της δικής μου
αποδημίας. Στη συνέχεια χρησιμοποιώ διάφορες τεχνικές
που σχετίζονται με τις εμπειρίες φόνου και εκπολιτισμού
των Αφρικανών ιθαγενών. Ιδιαίτερα στο ποίημα "Σκοτωμός",
όπου περιγράφονται σκηνές μαζικών φόνων των μαύρων. Ακόμη
χρησιμοποιήθηκαν τεχνικές γραφών των λευκών ναυαγών που
έστελναν εσώκλειστα σε μπουκάλια σημειώματα με την ελπίδα
να φτάσουν στα χέρια κάποιου άλλου λευκού για να τα μεταφέρει
στις οικογένειές τους. Περιγράφεται όλο το σκηνικό της
φρίκης και της τρέλας των συνεπειών της αποικιοκρατίας.
Πρόκειται για «ρεντοποιήματα», δηλαδή ποιήματα στα οποία
επινοείται μια γλώσσα, η προσωπική μου γλώσσα, είτε μιλώ
Ελληνικά είτε Αγγλικά. Το r e d o παραμένει ένα nucleus
σφηνωμένο στη συνείδησή μου, φτιαγμένο από αρχαιοελληνική
υπερηφάνεια, πολλές σύγχρονες εξορίες και αποσπάσματα
αποπεριφεριοποιημένου ερωτικού λόγου. Όπως στο REDO A
σκοπός μου ήταν να μιλήσω για «αιματοτσακισμένα» και "χρυσοπλημμυρισμένα"
λόγια που παίρνουν την υπερηφάνεια και την εκδίκησή τους
μέσα από το αίμα των σκοτωμένων κουφαριών, έτσι και στα
EMIGRAPHS ήθελα να γράψω "fleeceseslifelessessoftengoatsins",
οι λέξεις να στοιβάζονται όπως τα νεκρά σώματα των ιθαγενών.
Λόγια γραμμένα με αίμα πάνω στα νεκρά σώματα, ποιήματα
γεμάτα πληγές... Τα Ελληνικά μου μπορούν να αναζητηθούν
στις αρχαϊκές και προελληνικές επιγραφές και τα Αγγλικά
μου μέσα από τις αλλεπάλληλες φθορές της γλώσσας στις
μεταφράσεις της Αγίας Γραφής του King James. Aυτές οι
δύο γλώσσες, της αρχαϊκής ελληνικής εποχής με τον Όμηρο
και την αγγειογραφία και των μεταφράσεων του King James,
είναι οι δύο αιώνιοι κιβωτοί όλων των πλωτών πολιτισμών
για επιβίωση.
Στα Arktexts (Τα κείμενα της Κιβωτού), που είναι η κινεζική
ενότητα ποιημάτων, το τοπίο δεν είναι σκοτεινό, αλλά κυριαρχεί
ο ήλιος και η ξηρασία. Το πρώτο ποίημα, "The God’s
Earth", είναι μια ανάπτυξη κολάζ από το μυθιστόρημα
της Περλ Μπακ The Good Earth. Είναι αποκαλυπτικό της ισχυρής
σχέσης των Κινέζων με την επιβίωση. No land - no end (χωρίς
γη - χωρίς τέλος), δηλ. κανένα τέρμα, κανένα τέλος, ανακύκληση
όλων των ιστορικών εποχών με το ίδιο δέσιμο της μοίρας
για επιβίωση. Εδώ ανακαλείται ο John Cage με τη συνεχή
σχέση που είχε με την Κίνα. Η παρουσία του Cage φαίνεται
καλύτερα στο επόμενο ποίημα "Un China Men".
Η πρόθεση un δείχνει την εξουδετέρωση, την εκμηδένιση,
τον ξεριζωμό μέσω του πλήθους. Ο καθένας μπορεί να είναι
ένας Ming Kινέζος μέσα στην αποδημία στη Δύση, un china
ming, άνθρωποι χωρίς Κίνα και όνομα.
To ίδιο και στο ποίημα με τον τίτλο "LO", η
τροφή συνδέεται άμεσα με το αίσθημα της ελευθερίας. Τόσο
ο Αποχρωματισμός όσο και τα Κείμενα της Κιβωτού τελειώνουν
με αντι-οιδιπόδεια ερωτικά αποσπάσματα. Το ΗEARTS γίνεται
HE/ARTS με πολλές προσωπικές αναφορές και τα Arktexts
τελειώνουν με το γριφώδες in C. Τι σημαίνει in C; In C(age)?,
δηλ. είμαστε όλοι αιχμαλωτισμένοι (caged) στη μουσική
του Cage; ¶λλωστε ανακαλεί και το ομώνυμο έργο του. In
Conrad; Στην Κίνα του Πάουντ; In Cathay? In Cecilia, η
ερωτική περσόνα στο REDO A; Μπορεί να σημαίνει ακόμη in
cosmos, in chaos, in cathodοs ή να είναι δηλωτικό του
φεγγαριού. Πιθανόν να σημαίνει όλα αυτά. Πάντως το C δηλώνει
το μυστήριο και τη φυγή... Εάν το Α δηλώνει την αρχή,
τη δημιουργία, την καταγωγή, την τέχνη και την ευτυχία
και είναι το αρσενικό και το Β δηλώνει το συμπλήρωμα και
το θηλυκό, τότε το C δηλώνει τη διάσταση του αιθέριου
κόσμου, την ανώτερη πραγμάτωση του κόσμου και της ελευθερίας,
το φτερούγισμα προς την αρκάνα του σύμπαντος, εκεί που
ενώνονται οι ζωές μας, εκεί που ο Πολύφυλος ξανασυναντά
την Πολία μετά την υπνοερωτομαχία, η Μεγάλη Υπόσχεση που
δίνει η ζωή στο κάθε ανθρώπινο πλάσμα. Όλοι οι ταπεινωμένοι
αυτού του κόσμου δικαιούνται ένα κομμάτι Χριστό, λίγο
Σταυρό και κάποια κρυφή Εντολή.
Η ποιητική απαγγελία συνοδεύεται από κολάζ φωνών που διαβάζουν
τα ποιήματα ντυμένες με ήχους από την καρδιά του σκότους,
τη μεγάλη αφρικανική σκοτεινή ενδοχώρα. Οι λευκοί αναγνώστες,
με πυξίδα τα ποιήματα και τους ήχους, περιπλανώνται στην
ενδοχώρα του σκοτεινού κήτους προσπαθώντας να κατανοήσουν,
έστω και στο ελάχιστο δυνατό, τη μεγάλη αφρικανική περιπέτεια,
που είναι και το μεγαλύτερο έγκλημα όλων των εποχών. Στην
περιπλάνηση αυτή μας διασώζει μόνο το Βιβλίο των Βιβλίων,
το ιερό κείμενο όλων των εποχών, η Αγία Γραφή, που πέφτει
μπροστά στα μάτια μας μετά το Μεγάλο Σκοτωμό με το ποίημα
"Deinsular" (Η αποπεριφέρεια) που είναι η παραφθορά
της Αγγλικής γλώσσας από τις αποικίες, ό,τι διασώζεται
από τη Βίβλο, για να μας οδηγήσει τελικά στην Κιβωτό,
που είναι η Κιβωτός της νέας αποδημίας των σημερινών Κινέζων
εμιγκρέ. Τα Arktexts διαβάζονται από αφηγητή, ενώ στο
βάθος ακούμε πάντα Κινέζους εμιγκρέ να μιλούν ξένες γλώσσες
(Αγγλικά, Γαλλικά, Γερμανικά, Ρωσικά, Βραζιλιάνικα, Ισπανικά,
Ελληνικά) με Κινέζικη προφορά. Έτσι διαπλέκονται οι διάφορες
κινέζικες προφορές από Λος ¶ντζελες, Λονδίνο, Παρίσι,
Βερολίνο, Μόσχα, Ρίο Ιανέιρο, Βενεζουέλα, Αθήνα. Επίσης,
ακούγονται τυχαίοι αποσπασματικοί θόρυβοι και μουσικές,
που ανακαλούν την κινέζικη αγορά. Αναγνωρίσιμος θόρυβος
ο Κουρέας της Σεβίλλης του Ροσίνι, ο οποίος και δείχνει
συμβολικά το διαχρονικό και γεωγραφικό ταξίδι της όπερας.
Παναγιώτης Μποσνάκης
|
